تنها شناخت فرایند فردی یا Personal Process (که شامل ادراک، یادگیری و ترغیب و انگیزش است مراجعه شود به فرایند فردی (شخصی) در رفتار مصرفکننده – یادگیری و ترغیب بخش اول) ، در رفتار مصرفکننده برای مسئولان تبلیغات کافی نیست. مهم است عوامل تأثیرگذار میان فردی یا Interpersonal Influences را نیز که بر تصمیم خرید افراد تأثیر گذاشته و حتی گاهی بر تصمیمات آنها غلبه دارند را نیز بشناسیم. بهترین طبقهبندی که از این عوامل وجود دارد عبارت است از: خانواده، جامعه و محیط فرهنگی که مصرفکننده در آن زندگی میکند.
تأثیر خانواده
از ابتدای زندگی ارتباطاتی که با خانواده داریم بر رفتار اجتماعی ما به عنوان یک مصرفکننده، نگرشی که نسبت به بسیاری از محصولات داریم و عاداتمان در خرید تأثیر میگذارد. این تأثیر اغلب قوی و بلند مدت است. وقتی در کودکی به ما میگویند بهترین برند لوازم خانگی جنرال الکتریک است، این نکته در ذهن ما حک شده و به رفتار خریدی مستحکم در بزرگسالی تبدیل میشود.
تأثیر جامعه
جامعهای که در آن زندگی میکنیم بر تمام ما تأثیر ژرفی دارد. هنگامی که ما به بخش خاصی از جامعه یا گروهی مرجع، میپیوندیم یا به عقاید برخی از رهبران عقیده در جامعه ارج مینهیم در واقع دیدگاهمان نسبت به زندگی، موانع ادراکیمان و رفتار خریدمان از این افراد تأثیر میگیرد.
• بخشهای جامعه
جامعهشناسان سنتی جامعه را به کلاسهای مختلف اجتماعی تقسیم میکردند مانند طبقه بالا، طبقه میانی، طبقه متوسط و غیره. آنان بر این باور بودند که افرادی که در یک طبقه هستند نگرشها، نمادها، و مخارج مشابهی دارند. اما در دنیای امروز این دستهبندی برای بسیاری از جوامع توسعه یافته صدق نمیکند زیرا که این جوامع از هر لحاظ،( فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی) بسیار پویا و سیال هستند،
برای پاسخ به تغییراتی که در جوامع کنونی رخ داده است، بازاریابان دستهبندیهای جدیدی از جامعه را معرفی کردهاند که افراد هر گروه رفتار خرید و مصرفی مشابهی داشته باشند.
• گروههای مرجع
برای اغلب ما مهم است که در مقابل افرادی که عقایدشان برای ما ارزش دارد، چگونه ظاهر میشویم. حتی ممکن است رفتارمان را شبیه به افراد گروهی کنیم که با آن پیوند داریم. این امر اهمیت گروههای مرجع را نشان میدهد. گروه مرج یعنی گروهی از افراد که دیگران از آنها تقلید میکنند یا به تأیید آنها اهمیت میدهند.
گروههای مرجع ممکن است در میان افرادی که با آنان رابطه شخصی داریم باشند (مانند خانواده، دوستان یا همکاران) یا در میان گروههای غیرشخصی (مانند حزبهای سیاسی، فرقههای مذهبی، اجتماعات حرفهای). این گروهها تأثیر فوقالعادهای بر باورها و رفتار ما میگذارند. ما در میان آنها و با شنیدن نظراتشان میفهمیم کدام برند خوب است و کدام نیست. برای آنکه در میان آنها مقبولیت پیدا کنیم سبک خاصی از زندگی، برند خاصی از لباس یا محل خاصی را برای اقامت بر میگزینیم.
ممکن است افراد همزمان از جانب چند گروه مرجع تأثیر بگیرند، به عنوان مثال یک دانشجو ممکن است از طرف دوستانش برای اجاره خانه و از طرف گروهی دیگر به اقامت در خوابگاه جلب شود، در اینجا تبلیغات ممکن بتواند بر عقیده او اثرگذارد.
• رهبران عقیده
رهبر عقیده به سازمان یا فردی گویند که عقاید یا نگرشهایش از طرف مردمی که با وی علائق مشترکی دارند، مورد احترام باشد. در تمام زمینهها (ورزشی، مذهبی، مد، سیاسی و …) رهبران عقیده حضور دارند. رهبر عقیده ممکن است یک دوست با اطلاعات زیاد باشد یا متخصصی که ما به او اعتماد داریم. در دنیای تبلیغات به عنوان مثال از ورزشکاری چون تایگر وود که یک رهبر عقیده به حساب میآید بهره میبرند تا پیام به نحو تأثیرگذارتری انتقال یابد.
برای انتخاب رهبر عقیده مناسب برای یک شرکت یا محصول، مسئولان تبلیغات باید به خوبی بازار هدف را بشناسند و حتی اگر با آن ارتباطی نداشته باشند باید با ذائقه و سلیقه بازار هدف خود همراه شوند.
البته گاهی افرادی در داخل شرکتها مانند استیو جابز به خوبی نقش رهبر عقیده را بر عهده میگیرند و ریسک ارتباط با افراد خارجی را کم میکنند.
تأثیر فرهنگ و خرده فرهنگها
فهنگ نیز بسیار بر مصرفکنندگان تأثیرگذار است. فرهنگ یعنی تمام معانی، باورها، و شیوههایی ه یک گروه همگن اجتماعی به طور مشترک برای انجام کارها دارند و معمولاً از نسلی به نسل دیگر انتقال یافتهاند. فرهنگ سبب میشود مردم به غذایی خاص علاقه بیشتری پیدا کنند و کار بر اساس ذائقه هر کشوری سادهتر از تغییر دادن این ذائقههاست.
برای ساخت تبلیغات اثربخش در هر کشوری باید به موارد بسیاری از جمله: روندهای فرهنگی، نرمهای اجتماعی، مدهای در گذر، پویاییهای اجتماعی، محصولات مورد نیاز و رسانههای موجود توجه کرد.
در کشورهایی که درآمد پایی است کالاهای لوکس تقاضای کمی خواهند داشت بنابرای بهترین استراتژی برای یک تولیدکننده خودرو میتواند شامل هدف قرار دادن بخش کوچک و ثروتمند جامعه باشد. در حالیکه در کشوری دیگر که طبقه متوسط جامعه بیشتر هستند همین تولیدکننده ممکن است محصولش را به عنوان محصولی متوسط معرفی کرده و دست به تولید انبوه آن بزند.
در بسیاری ممالک علاوه بر فرهنگ حاکم، خرده فرهنگهایی نیز وجود دارند که میتوانند شامل نژادها، ملیتها، مذاهب، زبان یا منطقه جغرافیایی باشند. شناخت این خرده فرهنگها نیز مهم است زیرا که تفاوتهای موجودمیان انها میتواند بر عکسالعملشان نسبت به محصول و پیامهای تبلیغاتی مؤثر باشد.