نش در 20 سالگي مدرك ليسانس و فوقليسانس را يكجا اخذ كرد و 2 سال بعد هم، در 22 سالگي، به درجه دكتري نايل شد. او به معناي واقعي كلمه يك نابغه رياضي بود و تئوريهاي مهم و بحثانگيزي در حوزه رياضيات و اقتصاد وضع كرد كه برايش جوايز متعددي به همراه داشت.
او در سال 1994، به جايزه نوبل اقتصاد نيز دست پيدا كرد، اما آنچه از جان نش چهرهاي ممتاز و مورد توجه ساخته است، نه نبوغ رياضي كه استقامت او در مبارزه با بيماري اسكيزوفرني است.
خودش در يادداشتي براي پايگاه اينترنتي بنياد نوبل مينويسد: جان نش صداهايي غيرواقعي را ميشنيد كه او را از خطراتي موهوم حذر ميدادند و وادارش ميكردند كارهايي برخلاف خواستهاش انجام بدهد. رفتهرفته بر شدت توهمات او افزوده شد و زندگياش در آستانه فروپاشي قرار گرفت. همسرش او را ترك كرد، كرسي استادي خود را در دانشگاه از دست داد و بالاخره در بيمارستان بستري شد. پزشكان بيمارياش را نوعي اسكيزوفرني هذياني تشخيص دادند كه با افسرگي خفيف و كاهش اعتماد به نفس همراه شده بود.
نش در ابتدا از خود سرسختي و مقاومت نشان ميداد و سعي ميكرد با هر ترفندي شده از بيمارستان و حتي از نظارت مستقيم روانپزشك، فرار كند، اما با شدت گرفتن بيماري، كمكم به درمان تن داد. سواي درمان، آنچه بيش از همه به نش كمك كرد، تلاش آگاهانهاي بود كه او از خود نشان داد.
او با تمام توان سعي كرد تا محتواي ذهني بيمار خود را ذره ذره اصلاح كند. اين فرآيند جبراني، چيزي نزديك به 25سال از بهترين سالهاي عمر او را گرفت اما اميد و ارادهاي كه او از خود نشان داد، كار خودش را كرد و رياضيدان نابغه بالاخره از بند بيماري نجات پيدا كرد.
خودش اينطور مينويسد: به مرور زمان سعي كردم بخش بيمار ذهن خودم را شناسايي و پاك كنم. سعي كردم رفتهرفته ذهنيت عالمانهاي را كه از قبل داشتم، بازسازي كنم. اين كار خيلي طول كشيد، خيلي چيزها را از من گرفت، اما فكر ميكنم الان ديگر بخش اعظم آن هذيانها و آن توهمات را دور ريختهام. اين كه در اين سن و سال هنوز ميتوانم يك رياضيدان و تئوريسين فعال باشم، به اين معني است كه من در مبارزه با بيماريام موفق شدهام.
علاوه بر كتابهاي مختلفي كه درباره زندگي عبرتآموز و اميدبخش جان نش نوشته شده، 2 فيلم نيز بر همين اساس توليد شده است؛ يكي فيلم آشناي «ذهن زيبا» كه با بازي راسل كرو و كارگرداني ران هوارد توليد شده و از واقعيت زندگي و بيماري جان نش خيلي فاصله دارد و ديگري فيلم مستند «جنون درخشان» كه نگاه دقيقتر و وفادارتري به زندگي او داشته است. نش داراي 2 فرزند پسر است. فرزند اولش كه درست همزمان با شروع بيماري پدر به دنيا آمد، رياضيدان است و از بد حادثه، درست مانند پدر به بيماري اسكيزوفرني هذياني مبتلاست. او نيز سالهاست كه تحت نظارت و درمان پزشكان قرار دارد.
