تكنيك هاي خلاقيت ( فردي و سازماني )

تكنيك هاي خلاقيت ( فردي و سازماني ):

1- یورش (طوفان)فکری(بارش افکار):

این روش که توسط آلکس ازبرن برای استفاده در کارهای تبلیغاتی ابداع شد مبتنی بر معاشرت آزاد و مراوده با دیگران و خودداری کامل از انتقاد است.تاکید این روش بر این است که اندیشه ها به صورت کنترل نشده و سازمان نیافته و به صورت تخیلی مطرح شوند.قواعد جلسه در این روش عبارتست از:

هیچ فکری مورد انتقاد قرار نمی گیرد.(انتقاد ممنوع)

هرچه فکرها بکرتر و بدیع تر باشد بهتر است.

هر چه تعداد ایده ها بیشتر باشد بهتر است.

افراد برای بهبود و توسعه ابعاد فکرهایی که ارائه میدهند تشویق میشوند.

همه ایده ها یادداشت می شوند.

هیچ ایده ای رد نمی شود بلکه تکوین می یابد.

2- تکنیک دلفی:

در این تکنیک افراد هیچگاه بصورت گروه در یک جلسه ودوریک میز گرد یکدیگر جمع نمی آیندورویارویی مستقیم رخ نمی دهد.این تکنیک متشکل از 5 مرحله است :

1- هریک از اعضاء گروه مستقلا ومخفیانه عقیده ونظر ویا راه حلی را که درباره موضوع تصمیم گیری دارد می نویسد.

2- نظرات کتبی به یک ایستگاه مرکزی ارسال می گردد.دراینجا نظرات گرداوری وتکثیر می شوند.

3- برای هریک عضو، تمامی نظرات ارائه شده فرستاده می شود.

4- هرعضودرباره نظرات دیگران اظهار عقیده می نمایدوهرفکرجدیدی را که احتمالا در اثر آگاهی از عقاید دیگران دراوبوجود آمده باشد،می نویسد ونتیجه را به ایستگاه مرکزی برمی گرداند.

5- مراحل 3و4 آنقدر تکرار می شود تا اتفاق آرا بدست آید.

3- شش کلاه تفکر:

در این تکنیک، شش جنبه يا سبك فكري تعريف و براي هر يك كلاه رنگي خاصي به عنوان سمبل تعيين شده است. هر کس می تواند با به سر گذاشتن این کلاه ها (به صورت سمبلیک) راجع به مسأله به صورت مشخص و از دریچه تفکر مربوطه اظهار نظر کند. فرد در اثر تعويض كلاههاي فكري، نقشش را در گروه تغيير مي دهد و نهايتاً تنوع و كثرت اين تغييرها باعث رشد خلاقيت فرد مي شود. هنگام بازي كردن نقش ها، فرد فكرش از من خود يا قالب هاي ذهني جدا شده و به سمت نقش هدايت مي شود. افراد به فكر خود مسلط مي شوند و تنها چيزهايي را كه مي خواهند، فرا مي خوانند.يكي از محدوديت هاي اصلي در فكر كردن، مقابله و مقاومت من انسان است كه باعث اشتباهاتي در تفكر مي گردد.

تعریف شش کلاه تفکر:

كلاه سفيد : مانند يك كامپيوتر فقط ارائه اطلاعات، بي طرفي، انظباط، منفعل، ارقام و اطلاعات ملموس و واقعي « آمارهاي خريد، فروش، ضايعات، نقل قول»

كلاه قرمز : بيان احساسات و شور هيجان و نيز خشم، ديدگاه احساسي و عاطفي « من از اين آدم خوشم نمي آيد و نمي خواهم با او كار كنم، فقط همين را مي توانم بگويم »

كلاه سياه : شامل جنبه هاي منفي و علل نا ممكن بودن كار، صادقانه و منطقي اما لزوماً نبايد درست باشد.وجودمشكلات را متذكر مي شود نه راه حل « اگر ایرانی ها هم وارد صنعت هسته ای شوند چه می شود؟ »

كلاه زرد : خوش بيني، جنبه هاي اميد وارانه و تفكر مثبت، جنبه هاي مثبت رويداد ها و پيش بيني دستاوردها«رد شدن در آن امتحان بهترين اتفاقي بود كه مي توانست براي او بيفتد، او مسلماً در حرفه معلمي احساس رضايت نمي كرد»

كلاه سبز : خلاقيت و ارائه نظرات نو، انگيزش و حركت « فكر كن، نابينايان و معلولان جسمي چگونه ازكامپيوترشخصي استفاده كنند؟»

كلاه آبي : احاطه، تنظيم، سازمان دهي روند تفكر و نيز ساير كلاه ها.

تكنيك 6 كلاه فكري:

1- فرد در اثر تعويض كلاههاي فكري، نقشش را در گروه تغيير مي دهد و نهايتاً تنوع و كثرت اين تغييرها باعث رشد خلاقيت فرد مي شود.
2- هنگام بازي كردن نقش ها، فرد فكرش از ”من“ خود يا قالب هاي ذهني جدا شده و به سمت نقش هدايت مي شود.

3- افراد به فكر خود مسلط مي شوند و تنها چيزهايي را كه مي خواهند، فرامي خوانند.
4- يكي از محدوديت هاي اصلي در فكر كردن، مقابله و مقاومت ”من“ انسان است كه باعث اشتباهاتي درتفكرميگردد.

اهداف اصلی تکنیک شش کلاه تفکر:

ساده كردن تفكر: پرداختن جداگانه به عواطف، منطق، اطلاعات، اميد و خلاقيت تفكري ساده تر، دقيق تر، شفاف تر، سريع تر و اثربخش تر

فراهم كردن زمينه جهت تغيير آگاهانه الگوهاي ذهني به منظور استفاده از تمامي ظرفيت هاي ذهني

اسکمپر: SCAMPER4-

روشی ساخت یافته برای نگاه به مسأله از زوایای مختلف

Substitute – جایگزینی

Combine – ترکیب

Adapt – متناسب کردن

Modify (Magnify) – تغییر یا بزرگنمایی

Put to other uses – به کارگیری در کاربرد دیگر

Eliminate – حذف

Rearrangement (Reverse) – باز آرایی یا معکوس کردن

:Substitute جایگزینی

چه چیزی را می توان به جای چیز دیگر به کار برد؟

نفت، کاغذ، آب، هوا به جای بنزین

شكر مصنوعي به جاي شكر طبيعي

قطعه توليد داخل به جاي قطعه خارجي

مثال: هنگام بارندگی از چه طریقی می توان مانع خیس شدن موی سرشد؟(غیر از چتر ، کلاه…)

Combine ترکیب :

چه چیزی را با چه چیزی می توان ترکیب کرد؟

-ترکیب دو نوع عدسی و ساخت عینکهای دو تکه

-برس بزرگ با یک لوله آب درون آن برای شستن پنجره قطار

-دستمال كاغذي معطر( تركيب دستمال كاغذي و عطر)

-موبایل و دوربین

-ارتباط سيستم پيشنهادها با سيستم پرسنلی

Adapt متناسب کردن:

آیا می توان چیزی را متناسب تر کرد؟ (برای راحتی، زیبایی، کاربرد بهتر و غیره)

خوردن نوشابه با نی و خمیده کردن نی

گذاشتن زیپ روی لباس به جای دکمه

ایجاد خدمات الکترونیک به جای دستی

ایجاد بسته بندی های بزرگ برای مواد غذایی (خانواده)

ساخت هلی کوپتر از روی سنجاقک

Modify (Magnify) تغییر و بزرگنمایی:

آیا می توان تغییری در چیزی ایجاد کرد؟ آیا می توان چیزی را بزرگتر کرد؟

ساختن کفش های بسیار بزرگ برای تبلیغ

ایجاد فروشگاه های زنجیره ای به جای یک فروشگاه

تغییر در جنس قطعات برای دوام بیشتر

10 چیز بگویید که با بزرگتر شدن فروششان بالا می رود.
10 چیز بگویید که با معطر شدن فروششان بالا برود.
بازی فوتبال با 2 توپ با رنگهای متفاوت

Put to other uses استفاده های دیگر:

چه استفاده دیگری از چیزی می توانیم بکنیم؟

استفاده از موتور ماشین خراب چمن زنی به عنوان موتور محرکه دوچرخه توسط هوندا

استفاده مجدد از ضایعات تولید

استفاده از گلدان به جای زیرپایی

با محصولات خراب شده چه کنیم؟
با طرحهای تحقیقاتی که به نتیجه نرسیده اند چه کنیم؟
استفاده دیگر از پوست پسته؟

:Eliminate حذف کردن

چه چیزی را می توان از چیزی حذف کرد؟

کوتاه کردن فرآیندهای اداری

کم کردن وزن موتور

حذف سیم از هنذزفری موبایل

حذف مقررات دست و پاگیر سازمانی

Rearrangement (Reversing) بازآرایی و معکوس سازی:

اگر چیزی را معکوس کنیم یا ترتیب آن را تغییر دهیم چه می شود؟

جنس فروخته شده پس گرفته می شود.

مراجعه پزشک به بیمار

Howeمعکوس کردن محل سوراخ سوزن خیاطی و اختراع چرخ خیاطی توسط آقای

طراحی اتومبیل با موتور در پشت

تغییر ساعات استراحت در شرکت

تغییر ترتیب مونتاژ قطعات

تغییر آرایش محیط کار برای افزایش کارایی

تغییر ساعات کار ادارات جهت کنترل ترافیک

تمرین اسکمپر SCAMPER:

برای 5 دقیقه محیط و روش های کار خود را مجسم کنید. حال یک پیشنهاد بهبود با استفاده از یکی از روش های اسکمپر ارائه بدهید:

Substitute – جایگزینی

Combine – ترکیب

Adapt – متناسب کردن

Modify (Magnify) – تغییر یا بزرگنمایی

Put to other uses – به کارگیری در کاربرد دیگر

Eliminate – حذف

Rearrangement (Reverse) – باز آرایی یا معکوس کردن

5- تکنیک 5W.1H:

از این روش برای ایجاد سؤالات بی شمار بهبود استفاده می شود.

در این تکنیک، در مورد هر چیزی شش سؤال زیر مطرح می شود:

What? – چه چیزی؟

Why? – چرا؟

Where? – کجا؟

When? – چه زمانی؟

Who? – چه کسی؟

How? – چگونه؟

6 -تکنیک P.P.C:

این تکنیک برای بررسی مسائل، مشکلات و ایده ها در محیط های پویا که افراد زیادی درگیر هستند استفاده می شود.

در این تکنیک، به مسأله از سه زاویه نگاه می شود:

:Positives مثبت ها (نقاط مثبت فکر یا ایده)

:Possibilities احتمالات (فرصت ها، تعمیم مسأله)

:Concerns نگرانی ها

اهداف تکنیک P.P.C:

تغيير و اصلاح واكنش افراد نسبت به ايده هاي جديد ديگران

ايجاد، تقويت و رشد و توسعه استعداد و فرهنگ خلاقيت در فرد، خانواده، سازمان و جامعه

تأثیر مثبت و ارتقاء قدرت ارزیابی در افراد يا سازمانهايي كه مستمراً با ايده ها و پيشنهادات ديگران سروكار دارند و يا برخورد آنان در سرنوشت ايده و انگيزه پيشنهاد دهنده تأثير مي گذارد (مانند مدارس، دانشگاه ها، تیم های تحقیق و توسعه، مدیریت بازاریابی و غیره).

7- وارونه سازی مسأله:

با ورود اطلاعات به ذهن از آنجا كه ذهن سيستم الگوساز خود سازمان دهنده است، سعي مي كند در كمترين زمان اطلاعات ورودي را در نزديكترين ، شبيه ترين و آشناترين قالب ذهني قرار دهد.در اين تكنيك اطلاعات وارونه وارد ذهن مي شوند، در نتیجه احتمال اينكه وارد قالب جديدي شوند افزايش مي يابد و خروجي قالب، با گذشته تفاوت خواهد داشت. اين درك جديد ماده اوليه براي مراحل بعدي فرآيند تفكر است و موجب خلاقيت مي شود.استفاده از اين تكنيك كمك شاياني به شناسايي قالبهاي ذهني پنهان خود و ديگران مي كند. با استفاده از این تکنیک، ترس از شكست فرد كاهش و توان فرد براي فرار از نگرش به شيوة متداول افزايش مي يابد.

تمرین وارونه سازی:

چگونه می توانیم شهروند بدی برای شهر خود باشیم؟

چگونه می توانیم کاری کنیم که شرکت در عرض 3 ماه ورشکسته شود؟