تاثیر اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در رشد وتوسعه اقتصاد
تهیه کننده:بهادر ابراهیمی قیری
استان فارس شهرستان قیروکارزین
تاريخچه ماليات بر ارزش افزوده در جهان وایران
ماليات بر ارزش افزوده یا Value Added Tax و به اختصار (VAT) نخستين بار درسال۱۹۱۸میلادی از سوي فون زيمنس1تاجر آلماني به منظور فائق آمدن بر مشكلات كمبود درآمد دولت آلمان معرفي شد. اين نوع ماليات با ارائه روش اعتباري آدامز2 درسال۱۹۲۱میلادی و توسط لاره3 درسال 1957میلادی توسعه يافت. اما ماليات بر ارزش افزوده در فرانسه و در سال ۱۹۴۸ میلادی به مورد اجرا گذاشته شد. سپس در دهه 1960 ميلادي با انتخاب و اجراي اين نظام مالياتي در كشورهاي ساحل عاج، برزيل، دانمارك، آلمان، اروگوئه، سوئد و هلند گستره اين نظام مالياتي در جهان توسعه پيدا كرد.
شوراي اتحاديه اقتصادي اروپا براي هماهنگ سازي سيستمهاي مالياتي و حمايت از تجارت، تمام اعضا را ملزم كرد تا از اول ژانويه ۱۹۷۰ اين سيستم را در تمام كشورهاي عضو اتحاديه اروپا اعمال كنند. اگرچه اين نوع ماليات در يك دهه رشد چنداني نداشت اما در نيمه دوم دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به اوج رسيد تا جايي كه در دو دهه پاياني قرن بيستم سريع ترين رشد را در كشورهاي جهان داشت و براساس آخرين آمار ، ماليات بر ارزش افزوده هم اكنون در ۱5۰ كشور دنيا اجرا مي شود.
پراکندگی کشور های استفاده کننده از ماليات بر ارزش افزوده در سراسر جهان حکايت از اين دارد که مدلهای اقتصادی مختلف حاکم برکشور ها مانع استفاده ازاين نوع ماليات نيست. ضمن آنکه طبق نتايج بدست آمده از بررسی همين کشورها ميزان پيشرفت و توسعه يافتگی نيزمانعی براجراء آن نمی باشد.کشورهای فقيرتوسعه نيافته ای چون سودان، اتيوپی، پاناما، بورکينافاسو،لبنان، آلبانی،کشور های پيشرفته وتوسعه يافته مانندآلمان ،فرانسه،انگليس، ايتاليا ،ژاپن، اسپانيا ، کانادا، روسيه وکره جنوبی اين نوع ماليات را در کشور خود به اجرا گذاشته اند.از نظر پراکندگی جغرافيايي نيز کشورهای مختلفی از چهارقاره جهان وجوددارندکه نظام ماليات برارزش افزوده را پذيرفته اند واجرا مي کنند. حتی کشورهای همجوارما ،نظير قرقيزستان ،پاکستان،ترکمنستان، ارمنستان،آذربايجان، قزاقستان،ترکيه،اردن اين سيستم را اجرا مي نمايندواين کشورها ،ازنظرخصوصيات فرهنگی واجتماعی وجوه مشترکی باما دارند.
بنابراين با توجه به تعدد کشورهای مجری ماليات بر ارزش افزوده وسير رو به رشد کشور های استفاده کننده ا زآن در جهان،که تنها در دهه١٩٩٠ميلادی نزديک به ٧٠ کشور اين نظام مالياتی را پذيرفته اند، به نظر مي رسد در چند سال آينده کمتر کشورهايی در جهان يافت شوند که سيستم ماليات خود را به ماليات بر ارزش افزوده مجهز وتقويت نکرده باشند.چرا که به اعتقاد بسياری از صاحب نظران ارتباط نزديکی بين اجرای ماليات برارزش افزوده و توانمندی های مالی کشور وجود دارد.
در كشور جمهوري اسلامي ايران، لايحه ماليات بر ارزش افزوده درسال 1366براي نخستين بار به مجلس ارسال شداما به دليل شرايط خاص اقتصادي ويژه جنگ و اجراي سياستهاي تثبيت قيمتها با تقاضاي دولت از دستور كار مجلس خارج شد.پس از فراز ونشیب های بسیاردرسال 1379 دفتر مستقل طرح ماليات بر ارزش افزوده در سازمان امور مالياتی کشور تاسيس شدو درسالهاي ۱۳۸۲و۱۳۸۱ به منظور رفع بخشی از مشکلات حاکم بر اخذ مالياتها و عوارض از کالاها و خدمات و همچنين فراهم آوردن مقدمات اجرای نظام ماليات بر ارزش افزوده، قانون موسوم به “تجميع عوارض” تصويب و به اجرا گذاشته شد.
درسال ۱۳۸۴ کليات لايحه ماليات بر ارزش افزوده در صحن علنی مجلس تصويب شد در سال1385 ، مجلس شورای اسلامی براساس اصل ۸۵ قانون اساسی، تصويب اجرای آزمايشی ماليات بر ارزش افزوده را به کميسيون امور اقتصادی تفويض کرد.درسال ۱۳۸۶ مواد لايحه ماليات بر ارزش افزوده به تصويب کميسيون اقتصادی مجلس رسيد.درهمين سال ،مدت اجرای آزمايشی لايحه ماليات بر ارزش افزوده ۵ سال تعيين شد. لايحه ماليات بر ارزش افزوده به تاييد نهايی شورای نگهبان رسيدو بعنوان قانون به دولت ابلاغ شد.در اول تيرماه87 ، قانون ماليات بر ارزش افزوده توسط رئيسجمهور جهت اجرا ابلاغ شدو از اول مهر ماه همان سال اجرای قانون ماليات بر ارزش افزوده به طوررسمی اجرا شد.
تعريف ماليات بر ارزش افزوده
ماليات بر ارزش افزوده نه تنها ماليات نسبتا ساده اي است بلكه رايجترين ماليات در دنياي امروز نيز محسوب مي شود. لذا قبل از هر موضوعي بايد ديد تعريف ارزش افزوده و ماليات بر ارزش افزوده چيست؟ارزش افزوده را تفاوت بين ارزش كالاها و خدمات عرضه شده با ارزش كالاها و خدمات خريداري شده يك شخص در يك دوره معين تعريف مي كنند.با توجه به تعريف مذكور، ماليات بر ارزش افزوده نوعي ماليات چند مرحله اي است كه در مراحل مختلف زنجيره توليد و يا خدمات ارائه شده اخذ مي گردد. اين ماليات در واقع نوعي ماليات بر فروش چند مرحله اي است كه خريد كالاها و خدمات واسطه اي را از پرداخت ماليات معاف مي كند.
کالاهای معاف از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده درایران
بر اساس قانون ماليات بر ارزش افزوده نرخ ماليات بر ارزش افزوده در ايران يك و نيم درصد مي باشد كه با احتساب يك و نيم درصد عوارض در مجموع نرخ ماليات بر ارزش افزوده سه در صد خواهد بود كه كمترين نرخ ماليات برارزش افزوده در جهان مي باشد. در حالی که نرخ ماليات برارزش افزوده در برخي كشورها تا حدود 25% نيز وجود دارد.
در این قانون، معافیتهای مربوط به بخش کشاورزی شامل دام و طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل و نوغان، انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی و خدمات درمانی (حیوانی و گیاهی)، خوراک دام و طیور و انواع کود، سم، بذر و نهال است. معافیتهای مرتبط با عموم نیز در برگیرنده انواع محصولات کشاورزی فرآوری نشده، مواد خوراکی مانند آرد خبازی، نان، گوشت، قند، شکر، برنج، حبوبات و سویا، شیر، پنیر، روغن نباتی و شیرخشک مخصوص تغذیه کودکان، کتاب، مطبوعات و دفاتر تحریر، همچنین انواع کاغذ چاپ، تحریر و مطبوعات، انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی و خدمات توان بخشی و حمایتی است.
خدمات حمل و نقل عمومی مسافری درون و برون شهری جاده ای، ریلی، هوایی و دریایی، فرش دستباف، اموال غیرمنقول (زمین، ساختمان و…)، انواع خدمات پژوهشی و آموزشی، خدمات مشمول مالیات بر درآمد حقوق، موضوع مالیاتهای مستقیم، خدمات بانکی و اعتباری بانک ها، مؤسسات و تعاونیهای اعتباری و صندوقهای قرض الحسنه مجاز و صندوق تعاون نیز از پرداخت مالیات معاف است.سایر معافیتها هم شامل کالاهای همراه مسافران خارج از کشور، برای استفاده شخصی تا میزان مقرر، رادار و تجهیزات کمک ناوبری هوانوردی ویژه فرودگاهها است.
انواع مالیات بر ارزش افزوده ومقایسه ی آن ها
این نوع مالیات به سه دسته مالیات بر ارزش افزوده ۱- تولید ۲- درآمد ۳- مصرف تقسیم مى شود.
در بين سه نوع ماليات، ماليات بر ارزش افزوده از نوع توليدي،بیشترين پايه مالياتي و ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي، كمترين پايه مالياتي را ايجاد ميكند. چون ماليات توليدي، خريدهاي ناخالص كالاهاي سرمايهاي ( بدون مستثني كردن استهلاك) را شامل ميشود، موانعي در برابر سرمايهگذاري ايجاد ميكند.در بين سه روش فوق، ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي كه كمترين پايه مالياتي را ايجاد ميكند يك ماليات عمومي بر مصرف است (در صورتيكه از اصل مبدا استفاده شود، خالص صادرات را نيز در بر ميگيرد) بنابراين، در بين سه روش مذكور، اكثر كشورها معمولا اين روش را بر ميگزينند.
مزاياي اجراي ماليات بر ارزش افزوده
1-شفاف سازي معاملات و مبادلات اقتصادي بطوري كه با اجراي اين قانون امكان رديابي معاملات در زنجيره واردات ، خريد ، توليد و توزيع و صادرات ميسر خواهد بود كه خود منجر به كشف بخش قابل ملاحظه اي از اقتصاد زير ميني يا پنهان مي شود .
2- اخذ ماليات بيشتر از مصرف كنندگان كالاهاي لوكس و غيرضروري.
3- گسترش پايه هاي مالياتي بر اساس مصرف .
3- افزايش درآمدهاي مالياتي قابل اتكا براي دولتها و در نتيجه تامين بخش قابل ملاحظه اي از بودجه دولت . درآمدهاي مالياتي ناشي از اين نظام مالياتي به معني درآمدهايي است كه بطور مستقيم و با اعمال نرخ اين نظام مالياتي بر عرضه كالاها و خدمات حاصل ميشود.
4- تامين هرچه بيشتر عدالت مالياتي و جلوگيري از اخذ ماليات مضاعف از محصول يا خدمات نهائي واحد اقتصادي
اصلي ترين ويژگي ماليات بر ارزش افزوده كه مورد توجه اكثر كشورها قرار گرفته و همگي در تلاش هستند كه آن را به درستي اجرا كنند، پايه گذاري آن برمبناي عدالت است؛ بدين مفهوم كه ماليات بر ارزش افزوده در مقايسه با ماليات بر فروش، تقريباً در تمام شرايط، بهترين انتخاب است چرا كه به گونه اي طراحي شده كه بار آن بر دوش مصرف كننده نهايي است نه توليدكننده.
5- تشويق سرمايه گذاري، توليد و صادرات. از آنجا که واردات کالاها علاوه بر ارزش و حقوق گمرکي مشمول اين ماليات نيز خواهد بود ، از توليد کنندة داخلي نيز حمايت مي شود.
6- خود اجرا بودن اين نظام مالياتي و اتكاء داشتن بر خود اظهاري .
7-ماليات مستند و مبتني بر مدارك.
8- محاسبات نسبتا آسان آن در درمقايسه با سايرنظامهاي مالياتي .
9-امكان كنترل حسابرسي.
10- سرعت وصول بالاي آن با توجه به تعيين دوره هاي مالياتي كوتاه مدت(درايران سه ماهه درنظرگرفته شده است).
11-تسهيل ورود به پيمانهاي منطقه اي و بين المللي .
12- مشاركت مستقيم مؤدي در فرايند ماليات گيري.
معايب اجراي ماليات بر ارزش افزوده
1- مشکلات فرار مالیاتی در زمینه های خاص ( ساختمان ، خدمات پزشکی و … )
2- هزینه های زیاد اجرایی :به دلیل وسیع بودن پایه های مالیات بر ارزش افزوده و پیچیدگی فرایند آن – ممکن است کالایی تا مرحله ای معاف و پس از آن مشمول مالیات می شود و یا کالایی تا مرحله ای از تولید مشمول یک نرخ پایین تر و پس از تبدیل به محصول نهایی مشمول نرخ مالیاتی بالایی قرار گیرد. هزینه های اجرایی دولت ، تولید کنندگان و بازرگانان در این نوع مالیات بطور محسوس زیاد می شود. بعنوان مثال نگهداری حساب خرید و فروش و مالیاتها ایجاد کننده هزینه اجرایی برای بازرگانان است.
3- بروز مالیات برارزش افزوده منفی :یکی از مشکلات در هنگام محاسبه مالیات بر ارزش افزوده پیدایش مسئله مالیات بر ارزش افزوده منفی است. این پدیده زمانی رخ می دهد که فروش بنگاه کمتر از خریدهایش باشد. در صورت پیدایش مالیات بر ارزش افزوده منفی ، بنگاه مستحق دریافت اعتبار مالیاتی یا جبران آن میزانی است که پیش از مالیات پرداخته است .
4- احتمال انحرافات سرمایه گذاری:یکی از موضوعات مهم اجرای مالیات بر ارزش افزوده مسئله تعداد و میزان نرخ هایی است که بر اساس آنها این مالیات می تواند اعمال شود. اکثر مجریان مالیات بر ارزش افزوده استفاده از نرخی واحد را ترجیح می دهند، زیرا با اعمال یک نرخ واحد ، محاسبه مالیات بر ارزش افزوده بسیار ساده می شود. لیکن اعمال نرخ واحد به معنی آن است که عوامل مختلف تولید متناسب با ارزش افزوده شان با یک نرخ مشابه مالیات بسته می شوند و این امر از نظر برابری و اجرای عدالت مالیاتی مطلوب نیست. از این رو در اکثر کشورها ساختار نرخ گذاری دوگانه اعمال میشود که شامل یک نرخ عمومی بر کالاها و خدمات و یک نرخ پایین تر از ان بر مواد غذایی ، دارویی ، سوخت منازل، کتابها ، مجلات و حمل و نقل عمومی است. عدم هماهنگی نرخ ها در شرایط یکپارچگی روز افزون بازارهای سرمایه و کشش بالای تحرک سرمایه بین المللی ، موجب انحرافات در سرمایه گذاری و تمرکز سرمایه در کشورهایی می شود که نرخ های مالیاتی پایین تر است.
5- عدم فشار بر بعضی پایه های مالیاتی: نظام کنونی مالیات ها در ایران دارای اشکال و ایرادهایی است که یکی از آنها فشار بیش از اندازه مالیاتی ، به بعضی پایه های مالیاتی به علت معافیت ها و عدم دریافت مالیات از پایه های دیگر مالیاتی است. وجود پایه مالیاتی کوچک، به علت معافیت ها و فرار مالیات ، و به دنبال ان ایجاد فشار مالیاتی از طریق نرخهای تصاعدی و بالا به پایه های کم ظرفیت موجود ، موجب از بین رفتن انگیزه در فعالیتهای اقتصادی و تولیدی شده و گاه بی عدالتی در نظام اجرایی بطور محسوسی آنرا شدیدتر می نماید.
6-آثار تورمي:در صورت اجراي يكباره آن ، احتمالا يك اثر افزايشي روي قيمتها دارد. تجارب كشورهاي استفاده كننده از ماليات بر ارزش افزوده نشان داده كه الزاما” همبستگي مثبت ميان اِعمال اين ماليات و افزايش نرخ تورم وجود ندارد و شرايط در كشورهاي مختلف متفاوت مي باشد. در واقع در اقتصاد هاي در حال گذار اِعمال هر سياستي ممكن است در قيمتهاي نسبي تغيير ايجاد كند و اين مسئله تنها به اِعمال ماليات بر ارزش افزوده مربوط نمي شود. مطالعات انجام شده حاكي از آن است كه اثر اين ماليات بر روي تورم موقتي است و در طول مدت كم تر از يك سال از بين خواهد و مجددا تعادل برقرار خواهد شد، مشروط بر ان كه دولت در چارچوب يك برنامه مدون همزمان با اجراي نظام ماليات بر ارزش افزوده، سياست هاي مكمل را به كار بگيرد و به موقع اقدامات پيشگيرانه را اطلاع رسانی و اجرا کند.
در مجموع مزایای اجرای مالیات بر ارزش افزوده بیش از معایب آن می باشدکه رعایت پیش شرط هایی ازجمله توسعه فرهنگ مالیاتی،آموزش نیروی متخصص، نیاز به پایگاههای اطلاعاتی وتناسب شرایط و ساختار اقتصادی ایران بااین نظام مالیاتی می تواند تاحدود زیادی از معایب آن کاست.
تاثیر اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در رشد وتوسعه اقتصاد کشور
در كشورهاي جهان اول بيشترين درآمد دولت از راه ماليات است .ماليات موجب مي گردد انضباط مالي به نحو مناسب برقرار ميشود. ماليات در هر کشوری به تناسب پيشرفت و توسعه اقتصادی آن از جايگاه ويژه برخوردار است. بر همين اساس ميزان درآمد های داخلی دولتها تا حد زيادی ارتباط مستقيمی به توان وکارايی نظام مالياتی آنها بستگی دارد . بنابراين مهمترين منبع اصلی تامين درآمدهای داخلی، از ناحيه وصول ماليات است و مردم پذيرفته اند که برای پيشرفت وخدمات عمومی کارهای عمرانی و زير بنايی توسط دولت، از قبيل ساخت راه ، نيروگاه های برق ، سد ،بيمارستان ، پارک ، مدارس پرداخت قسمتی از در آمدشان به دولت تحت عنوان ماليات ضروری است.
اين موضوع دولتها را ملزم کرده تا برای رعايت عدالت مالياتی وپويايی آن نسبت به تهيه واجرای قوانين مالياتی به شکل مطلوب ومتناسب با تغييرات وپيشرفتهای اقتصادی، اقدام کنند. مرور زمان نشان داده است كه كشورهاي دنيا به اين نتيجه رسيده اند كه ماليات بر ارزش افزوده يك روش مناسب و بهتري جهت نيل به تحقق برنامه هاي اقتصادي است و در بيشتر كشورهاي جهان از سال 1960 تاكنون اين روش پياده شده است و به مرور در بقيه كشورها هم در حال اجرا شدن است . ويژگي ماليات بر خرج، حضور مردم در صدور فاكتور و گرفتن پول وپرداخت به دولت و در نتيجه بر اثر افزايش نقش مردم مطالبات آنان نيز از دولتها زياد ميشودبنابراين دولت بايد پاسخگو باشد. ازآنجا که ماليات بر ارزش افزوده به مصرف تعلق گرفته ومتناسب با ميزان مصرف، تغيير مي کند از عدالت مالياتی بيشتری بر خوردار است, كه خود اين موضوع باعث کنترل مصرف خواهد شد .به هرحال با توجه به تاثير ماليات در رشد شکوفايی اقتصاد، اميدواريم نظام ماليات برارزش افزوده گام مهمی را در راه نوسازی و پويايی سيستم مالياتی بردارد.
در سالهای پس از انقلاب اسلامی ، این واقعیت که در آمد نفت برای تحقق اهداف اقتصادی و تامین استقلال ملی ایران درآمد مطمئن به حساب نمی آید ، به تدریج در اذهان دولتمردان و سیاستگذاران کشور پذیرفته شد و مالیات بعنوان مهمترین درآمد دولت روز به روز جایگاه خود را تثبیت کرد. با توجه به آنکه رشد درآمدهای مالیاتی ایران در سالهای اخیر عمدتا در بخش مالیاتهای مستقیم حقوق و عوارض گمرکی بوده است و با در نظر گرفتن این واقعیت تلخ که به مالیات در گذشته توجه کمی شده است ، از بدو تاریخ مالیه عمومی در ایران تا کنون هیچ یک از انواع مالیات بر معاملات ( مالیات خرده فروشي ، مالیات فروش تولید کنندگان و مالیات بر فروش در مراحل مختلف تولید و توزیع کالا و مالیات بر ارزش افزوده ) در کشور ما سابقه نداشته است در حالیکه سالها قبل از ابداع و اجرای مالیات بر ارزش افزوده در بسیاری از کشورهای جهان انواع مالیات بر معاملات معمول و متداول بوده است و در واقع مالیات بر ارزش افزوده به قصد اصلاح مالیاتهای قبلی جایگزین شده است.
اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده در درجه اول به نفع توليدكننده داخلي است. دكتر الياس نادران استاد اقتصاد در دانشگاه تهران و نماينده مجلس شوراي اسلامي با اعلام اين نكته به خبرنگار «گزارش بازار» چنين توضيح ميدهد: در زمان اجراي قانون تجميع عوارض، توليدكنندگان ايراني ناچار بودند بطور سلسلهوار براي يك كالا مكرراً ماليات بپردازند يعني مثلاً براي يك خودرو هم توليد كنند مواد اوليه هم قطعهساز و هم كارخانه توليدكننده به طور جداگانه و هر كدام سه درصد ماليات تجميع عوارض ميپرداختند اما در عين حال بنگاههاي فروش خودرو، دلالان خودرو و شركتهاي واردكننده خودرو، از پرداخت اين ماليات معاف بودند. با اجراي ماليات بر ارزش افزوده، سلسله مراتب توليد از پرداخت ماليات بر تجميع عوارض معاف ميشوند و در عوض اين توزيعكننده نهايي است كه بايد ماليات را محاسبه و از خريدار نهايي دريافت كند.
با اجراي ماليات بر ارزش افزوده، منافع دو گروه از فعالان بازار به طور جدي به خطر خواهد افتاد. در درجه اول كساني كه پشت پرده به دلالي و واسطهگري مشغولند. كساني كه بدون اينكه در زحمت توليد شريك باشند و بدون اينكه در مقابل مصرفكنندگان تعهدي به عهده بگيرند، با قرارگرفتن در مسير توليد تا مصرف، با خريد و فروشهاي مكرر باعث عدم شفافيت و التهاب در بازار ميشوند. ضرر اين عده بيشتر از اين بابت است كه براساس قانون ماليات بر ارزش افزوده، مسير تهيه و توزيع كالاها شفاف ميشود. با اجراي اين قانون، كساني كه بيجهت در مسير توليد تا مصرف قرارگرفتهاند شناسايي شده و به تدريج حذف ميشوند. گروه ديگر ضرركنندهها از قانون ماليات بر ارزش افزوده، قاچاقچيان هستند. كساني كه خارج از مسير قانوني و رسمي واردات، كالاهاي خارجي را به دور از چشم قانون به داخل ايران منتقل كرده و بازار ايران را مملو از كالاهاي بيكيفيت خارجي كردهاند. ويژگي اصلي اين عده، عدم تعهد آنها در برابر مصرفكنندگان است چرا كه نه گارانتي معتبري ارايه ميكنند و نه حتي در قبال صحت و سلامت كالايي كه ارايه ميكنند، مسؤوليتي ميپذيرند. با اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده، منافع اين دسته از خرابكاران بازار، به شدت به خطر ميافتد. به طور خلاصه، قانون ماليات بر ارزش افزوده به ضرر كساني است كه از شفافيت بازار گريزانند و منافعشان در بهرهبرداري از شايعات، رانتهاي اطلاعاتي و قاچاق است. قانون ماليات بر ارزش افزوده به شدت به نفع صادرات و صادركننده است. ماده 13 اين قانون صادرات كالا و خدمات را از اين ماليات معاف كرده و مقرر داشته ماليات كالاهايي كه قبلاً به هنگام فروش آنها ماليات بر ارزش افزوده دريافت شده، هنگام خروج از كشور، مسترد ميشود. در واقع صادركنندگان محصولات ايراني با خريد كالا از بازار ايران و خروج آن از كشور، 5/1 درصد از ارزش كالاي صادراتي را كه قبلاً به عنوان ماليات بر ارزش افزوده پرداخته بودند، از دولت بازپس ميگيرند.
بنابر آن چه گفته شد حمایت از تولیدکنندگان داخلی ،حذف مشاغل دلالی و واسطه گری وکار قاچاق همراه باآن تشويق سرمايه گذاري و صادرات می تواند از تاثیرات مثبت اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در رشد وتوسعه اقتصاد کشور باشد .
پی نوشت:
1- Von siemens
2-Adams
3- Laure
منابع :
